Η έκθεση «Μιμήσου τον ύπνο των λίθων» του διεθνούς φήμης Νοτιοαφρικανού δημιουργού εγκαινιάστηκε από τη Λίνα Μενδώνη. Από τις αρχαίες αρχαιότητες έως τις σύγχρονες εικαστικές εγκαταστάσεις, η Αθήνα φιλοξενεί έναν ξεχωριστό πολιτιστικό διάλογο με επίκεντρο τον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης.
Μια ξεχωριστή συνάντηση της αρχαίας ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία φιλοξενεί το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, μέσα από την ατομική έκθεση του διεθνούς αναγνωρισμένου Νοτιοαφρικανού καλλιτέχνη William Kentridge, με τίτλο «Imitate the Sleep of Stones» («Μιμήσου τον ύπνο των λίθων»).
Η έκθεση εγκαινιάστηκε από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη και παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό, δημιουργώντας έναν πρωτότυπο διάλογο ανάμεσα σε σύγχρονα έργα τέχνης και επιλεγμένα αρχαιολογικά εκθέματα του Μουσείου.
Στον πυρήνα της βρίσκεται ο διαχρονικός μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης, με την κάθοδο του μυθικού μουσικού στον Κάτω Κόσμο, στην προσπάθειά του να επαναφέρει στη ζωή την αγαπημένη του, να αποτελεί την κεντρική πηγή έμπνευσης για την εικαστική προσέγγιση του δημιουργού.
Λίνα Μενδώνη: Η αρχαία ελληνική τέχνη συναντά τη σύγχρονη δημιουργία
Κατά την τελετή των εγκαινίων, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε τη σημασία της φιλοξενίας ενός τόσο σημαντικού καλλιτέχνη σε έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς χώρους της χώρας.
Όπως ανέφερε, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αποτελεί τον ιδανικό τόπο για να παρουσιαστεί η διαδρομή του μύθου του Ορφέα, από τις αρχαιότερες έως τις σύγχρονες καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις του.
Η υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στην κλασική πολιτιστική κληρονομιά και τη σύγχρονη δημιουργία, επισημαίνοντας ότι η έκθεση προσφέρει ένα πανόραμα τέχνης χιλιετιών και αναδεικνύει τη διαχρονική γοητεία των αρχαίων ελληνικών μύθων.
Παράλληλα, τόνισε ότι η παρουσία του William Kentridge στην Αθήνα δεν περιορίζεται στη συγκεκριμένη έκθεση, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτιστική συνεργασία, η οποία περιλαμβάνει τη σκηνοθεσία της όπερας «L’Orfeo» του Claudio Monteverdi στην Εθνική Λυρική Σκηνή, καθώς και μια μεγάλη ατομική έκθεση στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης τον Ιούνιο του 2027.
«Μιμήσου τον ύπνο των λίθων»: Μια εικαστική διαδρομή ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο
Η έκθεση αναπτύσσεται γύρω από έννοιες όπως η μεταμόρφωση, η μνήμη, η απώλεια, η επιβίωση και η επιστροφή.
Ο William Kentridge αξιοποιεί διαφορετικά καλλιτεχνικά μέσα, συνδυάζοντας σχέδια, κινούμενες εικόνες, προβολές, γλυπτικές κατασκευές και εγκαταστάσεις, δημιουργώντας μια πολυεπίπεδη εμπειρία για τον επισκέπτη.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούν οι ατσάλινες μορφές με το χαρακτηριστικό χρώμα της σκουριάς, από το έργο «Frieze (13 rusted figures)» του 2026. Οι φιγούρες συνδυάζουν ανθρώπινα χαρακτηριστικά με στοιχεία από δέντρα, ενδύματα και αντικείμενα, παραπέμποντας σε πομπές, μετακινήσεις και συλλογικές ιστορικές μνήμες.
Παράλληλα, χάρτινες σιλουέτες δέντρων και εικαστικές συνθέσεις δημιουργούν μια ατμόσφαιρα που συνδέει τον μύθο με τη γη, τον λίθο και την αρχαιολογική ανασκαφή.
Κορυφαίο σημείο της έκθεσης αποτελεί ένα εντυπωσιακό διόραμα, το οποίο αξιοποιεί την τεχνική του «φαντάσματος του Pepper», μια οπτική μέθοδο του 19ου αιώνα που επιτρέπει την εμφάνιση ανακλώμενων κινούμενων εικόνων μέσα σε έναν κατασκευασμένο χώρο.
Με αυτόν τον τρόπο, ο καλλιτέχνης συνδυάζει το θέατρο, τον κινηματογράφο, το σχέδιο και την οπτική ψευδαίσθηση, δημιουργώντας μια συμβολική αναπαράσταση του ταξιδιού του Ορφέα ανάμεσα στον κόσμο των ζωντανών και των νεκρών.
Αρχαιολογικοί θησαυροί σε έναν πρωτότυπο διάλογο με τη σύγχρονη τέχνη
Ξεχωριστή σημασία έχει η συνύπαρξη των έργων του Kentridge με επιλεγμένες αρχαιότητες από τις συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, αλλά και με αντικείμενα που παραχωρήθηκαν ως δάνεια.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ένας κορινθιακός ερυθρόμορφος καλυκωτός κρατήρας, χρονολογούμενος περίπου μεταξύ 400 και 375 π.Χ., στον οποίο απεικονίζεται ο Ορφέας να παίζει τη λύρα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης η ελεφαντοστέινη λύρα και τα σωζόμενα θραύσματά της από τον θολωτό τάφο του Μενιδίου, που χρονολογούνται στον 14ο-13ο αιώνα π.Χ.
Στην έκθεση περιλαμβάνεται ακόμη λευκή κύλικα του Ζωγράφου του Πιστόξενου, περίπου του 470 π.Χ., με παράσταση της επίθεσης Θρακιώτισσας στον Ορφέα, η οποία αποτελεί δάνειο από το Μουσείο της Ακρόπολης.
Τα αντικείμενα αυτά αναδεικνύουν τη βαθιά σύνδεση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού με τη μουσική, τον έρωτα, τον θάνατο και τη μεταμόρφωση, δημιουργώντας μια ουσιαστική συνομιλία με τη σύγχρονη εικαστική γλώσσα.
William Kentridge: Ένας διεθνής δημιουργός με βαθιά σχέση με τον ελληνικό μύθο
Για τον ίδιο τον καλλιτέχνη, η παρουσίαση των έργων του στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία.
Ο William Kentridge, ο οποίος εργάζεται στο Γιοχάνεσμπουργκ, αναφέρθηκε στη βαθιά σχέση του με τον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης, τον οποίο επεξεργάζεται και μέσα από την όπερα του Monteverdi.
Όπως σημείωσε, η δυνατότητα να παρουσιάσει τα σχέδια, τις προβολές και τις εικαστικές του δημιουργίες δίπλα σε ορισμένα από τα σημαντικότερα έργα της αρχαίας ελληνικής τέχνης αποτελεί ένα εξαιρετικό προνόμιο.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη σημασία της φιλοξενίας της σύγχρονης τέχνης μέσα σε έναν χώρο με τόσο ισχυρό ιστορικό και πολιτιστικό συμβολισμό, ευχαριστώντας την υπουργό Πολιτισμού για την υποστήριξη της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας.
Η έκθεση συνδέεται με την όπερα «L’Orfeo» στην Εθνική Λυρική Σκηνή
Η παρουσία του William Kentridge στην Αθήνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτιστική διάσταση μέσα από τη σύνδεση της έκθεσης με τη νέα παραγωγή της όπερας «L’Orfeo» του Claudio Monteverdi, σε σκηνοθεσία του ίδιου.
Η παράσταση παρουσιάζεται στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, στο πλαίσιο διεθνούς συμπαραγωγής με το Glyndebourne Opera Festival και τη Metropolitan Opera της Νέας Υόρκης.
Η παραγωγή πραγματοποιείται με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, ενώ τα σχέδια και οι κινούμενες εικόνες που δημιουργήθηκαν για την όπερα αποτέλεσαν την αφετηρία για την εικαστική έκθεση στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Με αυτόν τον τρόπο, δύο σημαντικοί πολιτιστικοί οργανισμοί της Αθήνας δημιουργούν ένα ενιαίο καλλιτεχνικό γεγονός, συνδέοντας τις εικαστικές τέχνες με τη μουσική και το θέατρο.
Μια νέα εποχή για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
Η έκθεση αποκτά επιπλέον συμβολισμό καθώς συμπίπτει με την περίοδο κατά την οποία το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο προετοιμάζεται για μια μεγάλη αρχιτεκτονική και λειτουργική αναβάθμιση.
Ο σχεδιασμός της νέας εποχής του Μουσείου πραγματοποιείται από τα γραφεία David Chipperfield Architects και Αλέξανδρος Ν. Τομπάζης και Συνεργάτες.
Η έννοια της μεταμόρφωσης, που αποτελεί κεντρικό άξονα της έκθεσης, συνδέεται έτσι και με το ίδιο το μέλλον του ιστορικού μουσείου, το οποίο επιδιώκει να ανανεώσει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζει και επικοινωνεί την πολιτιστική κληρονομιά.
Την επιμέλεια της έκθεσης υπογράφει η Burcu Fikretoğlu, με βοηθό επιμελήτρια τη Δώρα Βασιλάκου. Ο σχεδιασμός πραγματοποιήθηκε από τη Sabine Theunissen και ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός από τη Δέσποινα Τσάφου.
Έως τις 24 Ιανουαρίου 2027 η έκθεση
Η έκθεση «Imitate the Sleep of Stones – Orpheus and Eurydice: Transformation and Return» παρουσιάζεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο από τις 30 Οκτωβρίου 2026 έως τις 24 Ιανουαρίου 2027.
Πρόκειται για μια σημαντική πολιτιστική πρόταση για την Αθήνα, η οποία απευθύνεται τόσο στους φίλους της αρχαιολογίας και της σύγχρονης τέχνης όσο και στους επισκέπτες που αναζητούν νέες πολιτιστικές εμπειρίες στην ελληνική πρωτεύουσα.
Η συνάντηση του Ορφέα με τη σύγχρονη δημιουργία του William Kentridge αποδεικνύει ότι οι μεγάλοι μύθοι δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν. Παραμένουν ζωντανοί, εμπνέουν νέες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης και συνεχίζουν να συνομιλούν με τις ανησυχίες, τα συναισθήματα και τις αναζητήσεις του σύγχρονου ανθρώπου.
